Մոտոցիկլետով Հայաստան՝ հանուն հաշմանդամների

Հենց այս նպատակով են այս երկու երիտասարդները Լեհաստանից եկել Հայաստան, որպեսզի հաշմանդամների խնդիրները բարձրացվեն, և ամենակարևորը՝ փորձի փոխանակումն է երկու երկրների մասնագետների միջև:

Նրանցից մեկը՝ Արկադիուշ Տոնաշիակը, աշխատում է Լեհաստանի «Եղբայր Ալբերտի» անվան հիմնադրամում, որի ղեկավարը հայ կաթոլիկ եկեղեցու քահանա Թադեուշ Իսակովիչ-Զալեսկին է: Արկադիուշը զբաղվում է սահմանափակ կարողություններով մարդկանց իրավունքների հարցերով և երկար է փնտրել մոտոցիկլետ վարող հաշմանդամ Մաչեյ Բանաշեքին, որը համաձայնել է  Լեհաստանից մոտոցիկլետներով գալ Հայաստան:

Մաչեյը, ով չունի մի ոտք, ստացել է իր վարորդական իրավունքը հաշմանդամ դառնալուց հետո: «Շատ կարևոր է, որ Մաչեյը ինձ հետ է, քանի որ հաշմանդամները, նրան տեսնելով, ցանկանում են նմանվել նրան, լինել նրա նման ակտիվ»,- ասում է Արկադիուշը:

Երիտասարդները թեև ընդամենը մեկ շաբաթ են մնացել այստեղ, սակայն հանդիպել են բազմաթիվ կազմակերպությունների հետ, որոնք զբաղվում են սահմանափակ կարողություներով տեր մարդկանց հետ, դրանցից է «Սկարպ» հկ-ն, որն ունի հաշմանդամների բասկետբոլի թիմ:

Հայաստանում լեհ տղաներին զարմացրել է 3 փաստ 

«Ինձ շատ զարմացրեց Երևանը, որը շատ մոդեռն քաղաք է: Մեր ղեկավարն անընդհատ ասում էր, թե այստեղ պայմանները լավը չեն: Ես անգամ գրեցի նրան, թե ինչու էր այդպես փնովում Երևանը: Ես շատ անգամներ եմ եղել փոքր հյուրանոցներում՝ հոսթելներում: Եվ Երևանի հոսթելը ինձ շատ զարմացրեց. իսկական եվրոպական ոճ է»,- նշում է Արկադիուշ Տոնաշիակը:

Իսկ Մաչեյ Բանաշեքին շատ են զարմացրել… հայ աղջիկները: «Լեհաստանում միշտ խոսվում է, որ լեհ աղջիկերը ամենագեղեցիկն են, սակայն այստեղ հասկացա, որ հայ աղջիկները շատ ավելի գեղեցիկ են»,- ասում է Մաչեյը, որը ամուսնացած է և երեխա ունի:

Սակայն նրանց երկուսին ամենից շատ զարմացրել է, որ Երևանում այսօր մեծ տեմպով իրականացվող շինարարության ընթացքում հաշվի չեն առնվում նաև սահմանափակ կարողություններով տեր մարդկանց տեղաշարժման հարցերը:

Հաշմանդամները ուժեղ մարդիկ են

Թեքահարթակի փոխարեն տեղադրված տարբեր տեսակի տախտակների վրայով մի կերպ անցնելով` 26-ամյա Սևակ Մխիթարյանը հայտնվեց բասկետբոլի խաղադաշտում, որտեղ սպասում էին նրա հաշմանդամ մյուս ընկերները:
Արդեն վեց տարի գործում է «Փյունիկ» հասարակական կազմակերպության բասկետբոլի թիմը, որին Սևակը անդամակցում է ստեղծման առաջին օրվանից: Այժմ ընդամենը յոթ հոգով են պարապմունքներն անցկացնում:

«Լուրջ խնդիր են սայլակները, որոնք շատ թանկ են: Կցանկանայի, որ մեր բարերարները օգնեին, որ սայլակներ ձեռք բերեինք` մրցումներին մասնակցելու համար»,- ասում է Սևակը:

17 տարեկան էր Սևակը, երբ ավտոմեքենայի գազի բալոնից կենցաղային բալոնի մեջ գազ լցնելուց առաջացած պայթյունի պատճառով կորցրեց երկու ոտքը: 
«Սկզբնական շրջանում շատ վատ էի տանում, անգամ չէի ուզում իջնել դուրս, ամաչում էի… բայց հետո ամեն ինչ փոխվեց: Շփվեցի բասկետոլի պարապմունքի տղաների հետ և զգացի, որ ամեն ինչ լավ է, և կյանքը շարունակվում է»,- հիշում է Սևակը:

Մինչև հաշմանդամ դառնալը Սևակն անգամ չգիտեր, որ Հայաստանում կա առագաստանավային սպորտ: 2007թ.-ից սկսեց զբաղվել նաև այդ մարզաձևով: «Հիանալի սպորտ է, ադրենալինով լի…»,- ժպտում է Սևակը:
Այս տարի հուլիսի 3-8-ը առաջին անգամ Սևակը Հայաստանի թիմի հետ մասնակցեցին հաշմանդամների առագաստանավային սպորտի աշխարհի առաջնությանը, որը տեղի է ունեցել Անգլիայի Վերմուտ քաղաքում: Հաղթանակ չբերեցին, բայց Սևակը գոհ է. «Այստեղ են ասել, որ մասնակցությունն է կարևոր»:
Նա սովորել է Աբովյան քաղաքի Օրբելու անվան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, սակայն աշխատանք չի գտնում: Շատ տեղեր է դիմել, սակայն ապարդյուն:

Սևակի որդին արդեն մեկ տարեկան է, և հոր միակ ցանկությունն է. «որդուս համար անել այն, ինչ իր սիրտս ուզում է, բայց չեմ կարողանում»:

Նա ստանում է ամսական ընդամենը 14.500 դրամ թոշակ, սակայն նրան ավելի վրդովեցնում է հասարակության վերաբերմունքը:

«Վերջերս որ Անգլիայում էինք, ոչ ոք չէր նկատում, որ սայլակով մարդ կա, իսկ մեր ժողովրդի ենթագիտակցության մեջ այն է, որ եթե մարդը հաշմանդամ է, ուրեմն ինքը մեղք է»,- ասում է Սևակը և համոզված հավելում. «Պետք չէ խղճահարությամբ նայել հաշմանդամներին. նրանք ուժեղ մարդիկ են»: